Đá phạt trực tiếp là hình thức đưa bóng trở lại cuộc cho phép cầu thủ ghi bàn thẳng vào khung thành đối phương mà không cần bóng chạm người khác. Tuy nhiên, không phải mọi lỗi đều dẫn đến loại đá phạt này. Trọng tài còn phải xét tính chất hành vi, mức độ va chạm và vị trí xảy ra lỗi. Người thực hiện cũng phải tuân thủ quy định về điểm đặt bóng, khoảng cách hàng rào và thời điểm bóng vào cuộc. Bài viết của Ngoaisanco sẽ giúp bạn hiểu luật cùng những tình huống thường gặp.
Đá phạt trực tiếp là gì?
Tên gọi “trực tiếp” nói đến khả năng ghi bàn thẳng từ quả phạt, không có nghĩa cầu thủ bắt buộc phải sút vào khung thành. Đội được hưởng phạt vẫn có thể chuyền ngắn hoặc phối hợp chiến thuật.
Khái niệm đá phạt trực tiếp
Đá phạt trực tiếp là cách bắt đầu lại trận đấu dành cho đội không vi phạm khi đối phương thực hiện lỗi thuộc nhóm phạt trực tiếp. Bóng thường được đặt tại nơi xảy ra hành vi, phải đứng yên và vào cuộc khi được đá, di chuyển rõ ràng. Người thực hiện không được chạm bóng lần hai trước khi bóng chạm cầu thủ khác.
Có được ghi bàn thẳng từ quả đá phạt không?
Có. Bóng đi thẳng vào khung thành đối phương sẽ được công nhận là bàn thắng. Người thực hiện cũng có thể chuyền cho đồng đội.
Nếu bóng đi thẳng vào lưới đội thực hiện, bàn phản lưới không được tính và đối phương hưởng phạt góc. Với phạt gián tiếp, bóng phải chạm thêm một cầu thủ trước khi vào lưới.
Đá phạt trực tiếp được quy định tại điều nào?
Các lỗi dẫn đến quả phạt được nêu tại Luật 12 – Lỗi và hành vi sai trái của IFAB. Cách đặt bóng, khoảng cách đối phương, thời điểm bóng vào cuộc và xử lý vi phạm nằm trong Luật 13 – Các quả đá phạt.
Những lỗi nào dẫn đến đá phạt trực tiếp?
Trọng tài căn cứ vào loại hành vi, mức độ va chạm và vị trí xảy ra lỗi. Thẻ vàng hoặc thẻ đỏ có thể được rút kèm theo, nhưng hình thức kỷ luật và cách bắt đầu lại trận đấu là hai quyết định riêng.
Một lỗi dẫn đến quả phạt trực tiếp không đồng nghĩa cầu thủ chắc chắn nhận thẻ. Trọng tài còn đánh giá lỗi là bất cẩn, liều lĩnh hay dùng lực quá mức. Họ cũng có thể cho phép trận đấu tiếp tục theo phép lợi thế nếu đội bị phạm lỗi đang có cơ hội tấn công tốt hơn. Khi lợi thế không xuất hiện trong vài giây, trọng tài có thể quay lại xử lý lỗi ban đầu.
Các lỗi va chạm với đối phương
Đội đối phương được hưởng phạt khi cầu thủ xông vào, đá, đẩy, đánh, xoạc hoặc ngáng chân theo cách bất cẩn, liều lĩnh hay dùng lực quá mức.
Lỗi bất cẩn thường không kèm thẻ; hành vi liều lĩnh bị cảnh cáo, còn dùng lực quá mức có thể dẫn đến thẻ đỏ. Chơi bóng nguy hiểm nhưng không va chạm thường bị phạt gián tiếp.
Lỗi kéo, giữ người và dùng tay chơi bóng
Giữ người, cản đối phương có tiếp xúc, cắn, nhổ nước bọt hoặc ném vật thể cũng thuộc nhóm lỗi phạt trực tiếp.
Lỗi dùng tay xảy ra khi cầu thủ cố tình đưa tay về phía bóng hoặc để cánh tay làm cơ thể lớn hơn không tự nhiên. Không phải mọi lần bóng chạm tay đều bị phạt. Ngoài vòng cấm, thủ môn chịu quy định dùng tay như cầu thủ thường.
Khi nào đá phạt trực tiếp chuyển thành penalty?
Nếu cầu thủ phòng ngự phạm lỗi đáng phạt trực tiếp trong khu phạt đền đội mình, đội tấn công được hưởng penalty. Đường giới hạn vòng cấm thuộc khu vực này.
Nếu hành vi giữ người bắt đầu ngoài vòng cấm rồi tiếp tục vào trong, trọng tài cũng cho phạt đền. Vị trí cầu thủ ngã xuống không quyết định; trọng tài xét nơi lỗi thực sự xảy ra.
Cách thực hiện quả đá phạt trực tiếp đúng luật
Bóng, người thực hiện và cầu thủ đối phương đều phải tuân thủ vị trí cụ thể trước khi trận đấu tiếp tục. Trong nhiều trường hợp, đội được hưởng phạt có thể thực hiện nhanh mà không cần chờ hàng rào được sắp xếp.
Vị trí đặt bóng và thời điểm bóng vào cuộc
Bóng thường được đặt tại nơi xảy ra lỗi và phải đứng yên. Bóng vào cuộc khi được đá, di chuyển rõ ràng; không cần lăn hết một vòng.
Người đá chỉ được chạm lại sau khi bóng đã chạm cầu thủ khác. Đội phòng ngự có thể thực hiện quả phạt trong khu cầu môn tại bất kỳ điểm nào của khu vực đó.
Khoảng cách 9,15 m của đối phương
Đối phương phải cách bóng ít nhất 9,15 m cho đến khi bóng vào cuộc, trừ khi đứng trên đường cầu môn giữa hai cột dọc.
Với quả phạt của đội phòng ngự trong vòng cấm, đối phương phải ở ngoài khu vực này. Cầu thủ cố tình không lùi đủ khoảng cách có thể bị thẻ vàng.
Quy định cầu thủ tấn công đứng cách hàng rào 1 m
Khi đội phòng ngự lập hàng rào từ ba cầu thủ trở lên, tất cả cầu thủ tấn công phải đứng cách hàng rào ít nhất 1 m cho đến lúc bóng vào cuộc.
Nếu vi phạm, đội phòng ngự được hưởng quả phạt gián tiếp. Quy định này nhằm hạn chế chen lấn, kéo người và cản trở trước cú sút. Khoảng cách 1 m không áp dụng theo cách tương tự khi hàng rào chỉ có một hoặc hai người.
Khi nào được thực hiện đá phạt nhanh?
Đội được hưởng phạt có thể đá nhanh nếu bóng đứng yên và trọng tài chưa yêu cầu chờ còi. Trọng tài thường yêu cầu chờ khi cần rút thẻ, xử lý chấn thương, thay người hoặc sắp xếp hàng rào.
Nếu đội tấn công tự chọn đá nhanh và bóng chạm đối phương đang đứng gần, trận đấu có thể tiếp tục. Người cố tình ngăn đá nhanh có thể bị cảnh cáo.
Những lỗi thường gặp khi thực hiện đá phạt
Một quả phạt có thể phải thực hiện lại, chuyển quyền kiểm soát hoặc tiếp tục theo phép lợi thế. Quyết định phụ thuộc vào thời điểm vi phạm, mức độ ảnh hưởng và đội nào có lợi sau tình huống.
Bóng chưa đứng yên khi thực hiện
Nếu bóng vẫn lăn khi được đá, trọng tài thường yêu cầu thực hiện lại. Trọng tài có thể cho lợi thế nếu tình huống bắt đầu sai nhưng đội đối phương giành bóng và có cơ hội thuận lợi.
Cầu thủ cố tình đặt bóng sai vị trí để tạo lợi thế hoặc buộc đá lại có thể bị cảnh cáo.
Đối phương cố tình đứng gần hoặc ngăn đá nhanh
Khi trọng tài tổ chức hàng rào, cầu thủ phòng ngự phải lùi đủ 9,15 m. Nếu cố tình tiến lên sớm và cản cú sút, quả phạt có thể được thực hiện lại, đồng thời người vi phạm bị thẻ vàng.
Với đá nhanh, cầu thủ đang ở gần nhưng không chủ động cản trở vẫn có thể chặn bóng. Trọng tài xử lý khi người đó cố tình tiến lại hoặc làm chậm việc bắt đầu lại.
Người đá chạm bóng lần thứ hai
Người thực hiện không được chơi bóng lần nữa trước khi bóng chạm cầu thủ khác. Nếu chạm lại, đối phương được hưởng phạt gián tiếp.
Nếu lần chạm thứ hai là lỗi dùng tay, quyết định là phạt trực tiếp hoặc penalty tùy vị trí. Bóng bật cột dọc trở lại mà chưa chạm ai cũng không cho phép người đá lập tức sút bồi.
Cầu thủ tấn công đứng sát hàng rào
Khi hàng rào có ít nhất ba cầu thủ phòng ngự, cầu thủ tấn công đứng gần hơn 1 m lúc bóng được đá sẽ khiến đội mình bị phạt gián tiếp.
Quả phạt ban đầu không được thực hiện lại để sửa vị trí. Sau khi bóng vào cuộc, cầu thủ tấn công có thể tiếp cận hàng rào bình thường.
Đá phạt trực tiếp khác đá phạt gián tiếp thế nào?
Hai hình thức khác nhau chủ yếu ở loại lỗi, tín hiệu của trọng tài và điều kiện để bàn thắng được công nhận. Bảng dưới đây giúp người xem nhận biết nhanh.
| Tiêu chí | Đá phạt trực tiếp | Đá phạt gián tiếp |
|---|---|---|
| Ghi bàn thẳng | Được phép | Bóng phải chạm thêm cầu thủ |
| Lỗi phổ biến | Va chạm, giữ người, dùng tay | Chơi nguy hiểm không tiếp xúc, lỗi thủ môn |
| Tín hiệu | Trọng tài chỉ hướng | Trọng tài giơ tay cao qua đầu |
| Lỗi trong vòng cấm | Có thể thành penalty | Vẫn là phạt gián tiếp |
| Bóng vào thẳng lưới đối phương | Công nhận bàn thắng | Đội phòng ngự phát bóng |
Khác nhau về khả năng ghi bàn
Từ phạt trực tiếp, cầu thủ có thể ghi bàn ngay. Với phạt gián tiếp, bóng phải chạm thêm một cầu thủ trước khi vào lưới.
Nếu quả gián tiếp đi thẳng vào khung thành đối phương, đội phòng ngự được phát bóng. Nếu bóng đi thẳng vào lưới đội thực hiện, đối phương hưởng phạt góc.
Khác nhau về lỗi dẫn đến quả phạt
Phạt trực tiếp thường xuất phát từ đá, đẩy, ngáng, xoạc, giữ người hoặc dùng tay. Phạt gián tiếp áp dụng cho chơi nguy hiểm không va chạm, cản người không tiếp xúc và một số lỗi riêng của thủ môn.
Xem thêm bài đá phạt gián tiếp là gì để đối chiếu từng trường hợp.
Cách nhận biết tín hiệu của trọng tài
Với phạt gián tiếp, trọng tài giơ một tay trên đầu và giữ tín hiệu đến khi bóng chạm cầu thủ khác, ra ngoài hoặc không thể đi thẳng vào lưới.
Với đá phạt trực tiếp, trọng tài chỉ tay theo hướng tấn công mà không giữ cánh tay trên đầu. Đây là cách nhận biết nhanh nhất.
Kết luận
Đá phạt trực tiếp được trao khi cầu thủ phạm các lỗi như đá, đẩy, giữ người, xoạc trái luật hoặc dùng tay chơi bóng. Bóng phải đứng yên, thường được đặt tại nơi xảy ra lỗi và vào cuộc khi được đá, di chuyển rõ ràng. Đối phương phải giữ khoảng cách 9,15 m, còn cầu thủ tấn công cần cách hàng rào từ ba người ít nhất 1 m. Người thực hiện được ghi bàn thẳng nhưng không được chạm bóng lần hai trước khi bóng chạm người khác. Nếu lỗi của đội phòng ngự xảy ra trong vòng cấm, quyết định chuyển thành penalty.
