Hiệp phụ là gì? Đây là khoảng thời gian thi đấu thêm được sử dụng trong một số trận hòa nhưng cần xác định đội chiến thắng. Giai đoạn này thường gồm hai hiệp, mỗi hiệp tối đa 15 phút và vẫn có thể được cộng thêm thời gian nếu trận đấu bị gián đoạn. Tuy nhiên, không phải trận loại trực tiếp nào cũng bắt buộc đá hiệp phụ, bởi cách phân định thắng thua phụ thuộc vào điều lệ của từng giải. Bài viết của Ngoaisanco sẽ giải thích khi nào hiệp phụ được áp dụng, kéo dài bao lâu và các quy định về thay người, thẻ phạt, VAR.
Hiệp phụ là gì?
Hiệp phụ là thời gian thi đấu thêm nhằm phân định thắng thua, không phải phần thời gian được bù vào cuối hiệp do trận đấu bị gián đoạn.
Khái niệm hiệp phụ trong bóng đá
Hiệp phụ là hai khoảng thời gian thi đấu bổ sung được tổ chức sau khi thời gian chính thức kết thúc với tỷ số hòa và điều lệ yêu cầu phải xác định đội thắng. Theo Luật 10 của IFAB, mỗi hiệp phụ không kéo dài quá 15 phút.
Tỷ số sau 90 phút vẫn được giữ nguyên khi bước vào giai đoạn này. Bàn thắng ghi trong hiệp phụ được cộng vào kết quả chung của trận đấu.
Hiệp phụ tiếng Anh là gì?
Hiệp phụ trong tiếng Anh thường được gọi là extra time. Cụm từ này dùng cho phần thi đấu thêm sau thời gian chính thức.
Extra time không nên nhầm với added time, additional time hoặc stoppage time, đều chỉ thời gian bù vào cuối mỗi hiệp vì thay người, chấn thương, VAR hoặc các gián đoạn khác.
Hiệp phụ có được tính vào trận đấu không?
Có. Hiệp phụ là một phần của trận đấu và các bàn thắng, thẻ phạt, thay người cùng những sự kiện chuyên môn đều được ghi nhận.
Ví dụ, hai đội hòa 1-1 sau 90 phút và một đội ghi thêm một bàn trong hiệp phụ thì kết quả cuối cùng là 2-1. Cầu thủ ghi bàn vẫn được cộng thành tích cá nhân, còn các thẻ phạt tiếp tục có giá trị trong cùng trận. Nếu vẫn hòa sau hai hiệp phụ, trận đấu có thể chuyển sang loạt sút luân lưu theo điều lệ.
Khi nào trận đấu phải đá hiệp phụ?
Một trận hòa chỉ bước vào hiệp phụ khi thể thức và điều lệ giải yêu cầu xác định đội thắng bằng phương thức này. Giải đấu cũng có thể bỏ qua hiệp phụ và chuyển thẳng sang luân lưu.
Hiệp phụ trong trận đấu loại trực tiếp
Hiệp phụ thường xuất hiện ở các vòng đấu loại trực tiếp, nơi bắt buộc phải xác định đội đi tiếp hoặc giành chức vô địch. Trường hợp phổ biến gồm trận đấu cúp một lượt, bán kết, chung kết hoặc trận tranh hạng cần phân định thắng thua.
Ở vòng bảng hoặc giải đấu tính điểm, trận hòa thường được công nhận và mỗi đội nhận điểm theo điều lệ. Vì vậy, các trận này không cần đá thêm 30 phút.
Hiệp phụ ở cặp đấu lượt đi và lượt về
Với cặp đấu hai lượt, ban tổ chức cộng tỷ số của cả hai trận để xác định đội thắng. Nếu tổng tỷ số vẫn hòa sau trận lượt về, hai đội có thể đá hiệp phụ tùy theo điều lệ giải.
Kết quả lượt đi không được tách riêng khi bước vào giai đoạn này. Hiệp phụ chỉ diễn ra tại trận lượt về và được cộng vào tổng kết quả của cặp đấu trước khi xét đến luân lưu.
Khi nào trận đấu đi thẳng đến luân lưu?
Trận đấu đi thẳng đến luân lưu khi điều lệ quy định bỏ hiệp phụ. Cách tổ chức này thường nhằm giảm tải thể lực, rút ngắn thời gian thi đấu hoặc phù hợp với lịch trình của giải.
Do đó, không thể mặc định mọi trận loại trực tiếp hòa sau 90 phút đều đá thêm 30 phút. Người xem cần kiểm tra thể thức cụ thể của từng giải và từng vòng đấu, bởi cùng một giải cũng có thể áp dụng quy trình khác nhau giữa các giai đoạn.
Hiệp phụ kéo dài bao nhiêu phút?
Hiệp phụ thường có tổng thời gian tối đa 30 phút, chia thành hai hiệp bằng nhau. Trọng tài vẫn được cộng thời gian cho các gián đoạn phát sinh trong từng hiệp.
Thời gian của mỗi hiệp phụ
Theo IFAB, hiệp phụ gồm hai giai đoạn bằng nhau và mỗi hiệp không quá 15 phút. Tổng thời gian thi đấu tiêu chuẩn vì vậy là 30 phút, thường được gọi là hiệp phụ thứ nhất và hiệp phụ thứ hai.
Điều lệ có thể quy định thời lượng ngắn hơn trong một số giải trẻ hoặc hình thức thi đấu đặc biệt. Với bóng đá chuyên nghiệp sân 11, cấu trúc 15 phút mỗi hiệp là phổ biến nhất.
Thời gian nghỉ giữa hai hiệp
Cầu thủ không có khoảng nghỉ dài như giữa hai hiệp chính. IFAB cho phép một quãng nghỉ uống nước ngắn, thông thường không quá một phút, tại thời điểm chuyển giữa hai hiệp phụ.
Hai đội đổi sân và tiếp tục thi đấu. Huấn luyện viên có thể tranh thủ chỉ đạo nhanh, nhưng cầu thủ thường vẫn ở trên sân thay vì trở lại phòng thay đồ.
Hiệp phụ có bù giờ không?
Có. Mỗi hiệp phụ có thể được cộng thêm thời gian nếu trận đấu bị gián đoạn bởi thay người, chấn thương, thẻ phạt, VAR, ăn mừng bàn thắng hoặc hành vi câu giờ.
Thời gian được thông báo là mức tối thiểu và trọng tài có thể cho đá thêm nếu tiếp tục phát sinh gián đoạn. Vì vậy, một trận có hiệp phụ không nhất thiết kết thúc đúng phút 120.
Những quy định áp dụng trong thời gian hiệp phụ
Các luật về bàn thắng, việt vị, phạm lỗi và thẻ phạt vẫn tiếp tục được áp dụng. Hiệp phụ không phải một trận đấu mới mà là phần nối tiếp của trận đang diễn ra.
Giao bóng và đổi sân
Trước khi bắt đầu hiệp phụ, trọng tài tung đồng xu theo thủ tục tương tự đầu trận. Đội thắng chọn khung thành sẽ tấn công hoặc quyền giao bóng; đội còn lại nhận lựa chọn tương ứng.
Sau hiệp phụ thứ nhất, hai đội đổi sân và đội không giao bóng ở hiệp trước sẽ thực hiện giao bóng. Quả giao bóng được sử dụng để bắt đầu cả hai hiệp phụ.
Quy định thay người trong hiệp phụ
Các quyền thay người chưa sử dụng trong thời gian chính thức được chuyển sang hiệp phụ. Nếu điều lệ cho phép thêm một cầu thủ dự bị trong hiệp phụ, mỗi đội có thêm một lượt thay người và một cơ hội thay người tương ứng.
Đội bóng cũng có thể thay người trong khoảng nghỉ trước hiệp phụ và giữa hai hiệp phụ mà không bị tính là một cơ hội dừng trận. Tuy nhiên, số người được thay cụ thể vẫn do điều lệ giải quyết định.
Thẻ phạt và VAR có tiếp tục được áp dụng không?
Có. Thẻ vàng đã nhận trong thời gian chính thức vẫn được giữ nguyên khi bước vào hiệp phụ. Cầu thủ nhận thêm thẻ vàng thứ hai sẽ bị truất quyền thi đấu, còn người đã nhận thẻ đỏ không được trở lại sân.
VAR tiếp tục được sử dụng nếu giải đấu áp dụng công nghệ này. Các tình huống thuộc phạm vi kiểm tra như bàn thắng, penalty, thẻ đỏ và nhận diện nhầm cầu thủ vẫn có thể được xem xét.
Ghi bàn có làm hiệp phụ kết thúc ngay không?
Không. Luật bàn thắng vàng và bàn thắng bạc không còn là quy tắc chung trong bóng đá hiện đại. Một đội ghi bàn trong hiệp phụ vẫn phải thi đấu đến hết thời gian còn lại.
Đối phương có cơ hội gỡ hòa hoặc đảo ngược tỷ số. Nếu hai đội vẫn hòa sau khi hiệp phụ kết thúc, trận đấu có thể được phân định bằng loạt sút luân lưu.
Hiệp phụ khác bù giờ và đá luân lưu thế nào?
Ba khái niệm đều liên quan đến giai đoạn cuối trận nhưng khác nhau về mục đích, thời điểm và cách xác định kết quả. Bảng dưới đây giúp phân biệt nhanh.
| Tiêu chí | Hiệp phụ | Bù giờ | Đá luân lưu |
|---|---|---|---|
| Mục đích | Phân định thắng thua | Bù thời gian bị mất | Xác định đội thắng |
| Thời điểm | Sau thời gian chính thức | Cuối mỗi hiệp | Sau khi trận đấu kết thúc |
| Thời lượng | Hai hiệp, tối đa 15 phút mỗi hiệp | Do trọng tài quyết định | Không ấn định thời gian |
| Có thi đấu bình thường | Có | Có | Không |
| Bàn thắng tính vào tỷ số | Có | Có | Không cộng vào tỷ số trận |
| Có thể áp dụng VAR | Có | Có | Có trong phạm vi luật |
| Phụ thuộc điều lệ | Có | Không, nếu có thời gian mất | Có |
Hiệp phụ và bù giờ
Hiệp phụ là một giai đoạn thi đấu riêng được tổ chức sau khi thời gian chính thức kết thúc hòa. Bù giờ chỉ là phần thời gian được cộng vào cuối hiệp để bù cho những gián đoạn đã xảy ra.
Ví dụ, trọng tài cho bù 5 phút ở hiệp hai thì trận đấu vẫn đang trong thời gian chính thức. Chỉ sau khi phần này kết thúc và tỷ số vẫn hòa, trận đấu mới có thể bước vào hiệp phụ nếu điều lệ yêu cầu.
Bạn có thể xem thêm bài bù giờ là gì để hiểu các nguyên nhân được cộng thời gian và quyền quyết định của trọng tài.
Hiệp phụ và đá luân lưu
Hiệp phụ vẫn là thi đấu bóng đá bình thường: hai đội tấn công, phòng ngự, ghi bàn và chịu mọi quy định của trận đấu. Đá luân lưu là phương thức phân định thắng thua sau khi trận đấu đã kết thúc.
Trong loạt luân lưu, hai đội lần lượt sút từ chấm phạt đền theo quy trình riêng và không còn thi đấu trên toàn sân. Kết quả loạt sút không cộng vào tỷ số chuyên môn, trong khi bàn thắng ở hiệp phụ được tính đầy đủ.
Xem thêm bài đá luân lưu là gì để tìm hiểu năm lượt sút đầu tiên, giai đoạn luân phiên và người đủ điều kiện tham gia.
Kết luận
Hiểu đúng hiệp phụ là gì giúp người xem phân biệt giai đoạn thi đấu thêm với bù giờ và đá luân lưu. Hiệp phụ thường gồm hai hiệp, mỗi hiệp tối đa 15 phút, được áp dụng khi trận hòa cần xác định đội thắng theo điều lệ. Các bàn thắng, thẻ phạt, thay người, việt vị và VAR vẫn có hiệu lực. Mỗi hiệp phụ có thể được bù thêm thời gian, còn bàn thắng không làm trận đấu kết thúc ngay. Nếu tỷ số vẫn hòa sau hiệp phụ, hai đội có thể bước vào loạt luân lưu.
