Bù giờ là gì? Đây là khoảng thời gian được cộng vào cuối mỗi hiệp nhằm bù đắp những gián đoạn do thay người, chấn thương, câu giờ, VAR hoặc các nguyên nhân khác. Số phút trên bảng điện tử chỉ là thời gian tối thiểu nên trận đấu có thể kéo dài hơn mức đã thông báo. Bài viết của Ngoaisanco sẽ giải thích cách trọng tài xác định thời lượng, quy định về “bù giờ của bù giờ” và sự khác biệt giữa bù giờ với hiệp phụ theo Luật 7 của IFAB.
Bù giờ là gì?
Bù giờ không phải một hiệp đấu mới mà là phần kéo dài của hiệp hiện tại để bù lại thời gian thi đấu đã mất.
Khái niệm thời gian bù giờ
Bù giờ là khoảng thời gian trọng tài cho thi đấu thêm ở cuối hiệp một, hiệp hai hoặc mỗi hiệp phụ. Thời lượng này dùng để bù những gián đoạn đáng kể khiến trận đấu không thể tiếp tục bình thường.
Bù giờ trong tiếng Anh gọi là gì?
Bù giờ thường được gọi là added time, additional time hoặc stoppage time. Cụm từ injury time cũng phổ biến nhưng không đầy đủ, bởi bù giờ còn phát sinh từ thay người, VAR, ăn mừng bàn thắng và nhiều nguyên nhân khác.
Trong khi đó, hiệp phụ được gọi là extra time. Đây là hai hiệp đấu riêng, thường được tổ chức để xác định đội thắng sau khi 90 phút chính thức kết thúc với tỷ số hòa.
Bù giờ được quy định tại điều nào?
Thời gian bù giờ được quy định tại Luật 7 về thời lượng trận đấu trong bộ Luật bóng đá của IFAB. Luật liệt kê những nguyên nhân cần tính bù, đồng thời xác định con số trên bảng điện tử chỉ là mức tối thiểu.
Mục đích của thời gian bù giờ
Bù giờ giúp bù lại phần thi đấu bị mất và hạn chế việc một đội hưởng lợi từ hành vi câu giờ. Nhờ đó, các gián đoạn do chấn thương, thay người hoặc sự cố ngoài ý muốn không làm giảm quá nhiều thời gian chơi bóng thực tế.
Những trường hợp nào được tính thời gian bù giờ?
Trọng tài không cộng thời gian tùy ý mà dựa trên những nguyên nhân gây gián đoạn được Luật bóng đá ghi nhận.
Thay người
Thời gian thực hiện thủ tục thay người được tính vào phần bị mất. Nếu cầu thủ rời sân chậm hoặc cố tình kéo dài thời gian, trọng tài có thể cộng thêm và xử lý kỷ luật khi cần thiết.
Không có quy định rằng mỗi lần thay người bắt buộc phải cộng đúng một số giây cố định. Trọng tài sẽ dựa trên thời gian thực tế mà trận đấu bị gián đoạn.
Cầu thủ chấn thương và chăm sóc y tế
Khoảng thời gian kiểm tra chấn thương, đưa nhân viên y tế vào sân hoặc di chuyển cầu thủ ra ngoài có thể được tính bù. Chấn thương càng khiến trận đấu dừng lâu thì số phút cộng thêm càng lớn.
Nếu cầu thủ chỉ đau nhẹ và trận đấu nhanh chóng tiếp tục, thời gian bù có thể không tăng đáng kể.
Câu giờ và trì hoãn trận đấu
Các hành vi như giữ bóng, chậm thực hiện tình huống cố định, kéo dài việc rời sân hoặc ngăn đối phương đưa bóng vào cuộc đều có thể làm tăng thời gian bù.
Cầu thủ còn có thể nhận thẻ vàng nếu trọng tài xác định hành vi đó nhằm cố tình trì hoãn trận đấu. Việc cộng thời gian không thay thế hình thức xử phạt kỷ luật.
Xử lý thẻ phạt và tranh cãi
Thời gian trọng tài xử lý lỗi, xác định người vi phạm, rút thẻ hoặc giải quyết tranh cãi cũng được xem xét.
Nếu nhiều cầu thủ bao vây trọng tài hoặc phản ứng khiến trận đấu chưa thể tiếp tục, khoảng thời gian đó có thể được cộng vào cuối hiệp.
Kiểm tra hoặc xem lại VAR
Khoảng thời gian kiểm tra, trao đổi và trực tiếp xem lại màn hình VAR được tính vào thời gian bị mất.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến các trận đấu hiện nay có thể được bù nhiều phút, đặc biệt khi xuất hiện bàn thắng, phạt đền hoặc thẻ đỏ cần xem xét kỹ.
Ăn mừng bàn thắng
Thời gian ăn mừng, trở lại phần sân và chuẩn bị giao bóng có thể được cộng. Nếu màn ăn mừng kéo dài quá mức, cầu thủ còn có nguy cơ bị cảnh cáo vì trì hoãn trận đấu.
Những trận có nhiều bàn thắng vì vậy thường xuất hiện số phút bù giờ cao hơn.
Nghỉ uống nước và các sự cố khác
Các quãng nghỉ uống nước, làm mát cơ thể, thời tiết xấu, vật thể lạ, sự cố khán giả hoặc thiết bị hỏng đều có thể được tính vào thời gian bù.
Trọng tài cũng có thể cộng thời gian nếu việc bắt đầu lại trận đấu bị trì hoãn đáng kể do người ngoài hoặc những nguyên nhân bất thường khác.
Thời gian bù giờ được tính như thế nào?
Luật bóng đá không đưa ra công thức cố định cho mỗi lần thay người, chấn thương hay bàn thắng. Trọng tài phải theo dõi tổng thời gian đáng kể bị mất trong từng hiệp.
Trọng tài theo dõi thời gian bị mất trong mỗi hiệp
Trong quá trình thi đấu, trọng tài ghi nhận các khoảng gián đoạn và có thể nhận hỗ trợ từ tổ trọng tài.
Gần cuối hiệp, trọng tài chính quyết định số phút tối thiểu cần chơi thêm rồi thông báo cho trọng tài thứ tư. Bảng điện tử thường được giơ lên vào cuối phút thi đấu chính thức cuối cùng của hiệp.
Có công thức cố định để tính phút bù giờ không?
Không có quy tắc bắt buộc như mỗi lần thay người cộng 30 giây hoặc mỗi bàn thắng cộng một phút. Những con số như vậy chỉ mang tính ước lượng và không phải công thức chính thức của IFAB.
Một cầu thủ rời sân nhanh sẽ làm mất ít thời gian hơn trường hợp cố tình đi chậm. Tương tự, một lần kiểm tra VAR có thể kéo dài vài giây hoặc nhiều phút tùy độ phức tạp.
Có phải mọi lúc bóng ngoài cuộc đều được cộng lại?
Không. Những lần bóng ra ngoài để ném biên, phát bóng hoặc thực hiện đá phạt là một phần bình thường của trận đấu.
Trọng tài chủ yếu bù các gián đoạn đáng kể hoặc trường hợp đưa bóng trở lại cuộc chơi bị kéo dài bất thường. Nếu cộng toàn bộ thời gian bóng chết, một trận bóng đá có thể kéo dài hơn rất nhiều so với 90 phút.
Vì sao hai trận có số phút bù giờ khác nhau?
Mỗi trận có số lần thay người, bàn thắng, chấn thương, VAR và hành vi câu giờ khác nhau. Vì vậy, hai trận cùng giải đấu vẫn có thể được thông báo số phút bù hoàn toàn khác nhau.
Con số cuối cùng phải dựa trên diễn biến thực tế, không phụ thuộc vào việc đội nào đang dẫn bàn hoặc tỷ số có lợi cho bên nào.
Vì sao trận đấu kéo dài hơn số phút bù giờ được thông báo?
Con số trên bảng điện tử là thời gian tối thiểu, không phải thời điểm bắt buộc trọng tài phải thổi còi. Nếu xuất hiện gián đoạn mới, trọng tài tiếp tục cộng phần thời gian bị mất.
Thời gian công bố là mức tối thiểu
Nếu bảng thông báo 5 phút, hiệp đấu phải kéo dài ít nhất 5 phút. Trọng tài có thể tăng nhưng không được tự ý giảm thời lượng đã công bố.
Vì vậy, việc trận đấu bước sang phút 95 nhưng chưa kết thúc không đồng nghĩa trọng tài đã xử lý sai.
Những gián đoạn phát sinh trong thời gian bù giờ
Chấn thương, thay người, VAR, ăn mừng bàn thắng hoặc câu giờ xảy ra trong thời gian bù vẫn phải được tính tiếp.
Ví dụ, bảng báo 5 phút nhưng có một chấn thương kéo dài gần 2 phút trong khoảng thời gian đó, trận đấu có thể kết thúc gần phút 97.
“Bù giờ của bù giờ” có đúng luật không?
“Bù giờ của bù giờ” chỉ là cách gọi phổ biến, không phải thuật ngữ chính thức trong Luật bóng đá. Tuy nhiên, việc cộng thêm thời gian cho những gián đoạn phát sinh sau phút 90 hoàn toàn phù hợp với quy định.
Trọng tài không tự tạo thêm một giai đoạn thi đấu mới mà chỉ bù lại phần thời gian tiếp tục bị mất trong chính hiệp đấu đó.
Trọng tài có được kết thúc trận đấu sớm hơn không?
Trọng tài không được giảm số phút tối thiểu đã thông báo. Sau khi thời gian tối thiểu và các gián đoạn phát sinh đã được bù đủ, trọng tài có thể kết thúc hiệp dù bóng đang trong cuộc.
Luật không bắt buộc trọng tài phải chờ một đợt tấn công hoàn thành. Riêng khi có quả phạt đền phải thực hiện hoặc đá lại ở cuối hiệp, thời gian được kéo dài cho đến khi quả phạt đền hoàn tất.
Bù giờ cũng khác hiệp phụ. Bù giờ thuộc về hiệp đang diễn ra, trong khi hiệp phụ gồm hai hiệp riêng và chỉ xuất hiện khi điều lệ giải yêu cầu xác định đội thắng.
Kết luận
Bù giờ là khoảng thời gian được cộng vào cuối mỗi hiệp để bù những gián đoạn do thay người, chấn thương, câu giờ, VAR, ăn mừng hoặc sự cố khác. Trọng tài theo dõi thời gian bị mất và quyết định số phút tối thiểu hiển thị trên bảng điện tử. Nếu tiếp tục có gián đoạn trong thời gian này, trận đấu có thể kéo dài hơn mức thông báo. Vì vậy, “bù giờ của bù giờ” không trái luật. Tuy nhiên, bù giờ không phải hiệp phụ và cũng không có nghĩa mọi lúc bóng ngoài cuộc đều được cộng lại.
